آشنایی با « گذار میانسالی » (روزنامه اعتماد/صفحه پزشکی/ستون روانپزشک مشاور)
روزنامه اعتماد - ستون روانپزشک مشاور – شماره ۱۱۰
آشنایی با دوره ی گذار میانسالی
گذر از تنگنای میانه زندگی
دکتر بهنام اوحدی*
گذار ( ترانزیشن ) میانسالی به عنوان یک ارزیابی ژرف و نیرومند دوباره در همه ی رویکردها و سویه های زندگی ست که در پی رشد شناختی درباره ی فرجام و پایان زندگی به چنگ می آید. این یک هیاهو و به هم ریختگی ذهنی و نه کرداری ست. برای بیشتر مردمان ، این ارزیابی دوباره به تصمیم گیری های دوباره در رابطه با بیشتر ساختارهای زندگی ، همانند پیمان زناشویی ، پیشه ، آماج مادی و معنوی و دیگر گستره هایی می انجامد که با کوشش و پشتکار در طی زمان ساخته شده اند.
این دگرگونی های ژرف و سترگ بر پایه ی اندیشه و خواست پدید می آیند ، حتا هنگامی که به دگرگونی های بنیادین همانند جدایی ( طلاق ) و یا جایگزینی پیشه بینجامند.
روانپزشکان ، روانشناسان و مشاورانی که در رابطه با دوره های گوناگون و پیاپی رشد ، به ویژه رشد بزرگسالی و میانسالی ، هشیار و آگاه هستند ، به فراست آموخته اند که هر مراجع و یا بیماری در این گروه سنی درگیر یک دوره ی گذار میانسالی است؛ ولو هرگز خود بدان اشاره ای نکند. بنابراین درمانگر و مشاور خبره می کوشد تا این دوره ی گذار ( انتقالی اریکسون ) را به خودآگاه مراجع یا بیمار آورده و سخن گفتن از آن را آسان سازد.
دستیابی به کامیابی و شادی در بزرگسالی ، نیازمند پختگی و بالیدگی ( مچوریتی ) بزرگسالی است. پختگی ( بالیدگی ) یک وضعیت روحی – روانی ست که به سن ویژه ای همبسته و وابسته نیست ، اما نیازمند انجام کامیابانه و پیروزمندانه ی تکلیف های رشدی دوره ی جوانی و میانه ی میانسالی است. پختگی ممکن است در برخی زودتر و در برخی دیرتر پدید آید. از دیدگاه نظریه های رشد ، پختگی ( بالیدگی ) گونه ای وضعیت روحی – روانی ست که در بزرگسالان سالم دیده می شود و ویژگی های آن از این جمله اند: آگاهی گسترده و ژرف از شاخص های وجود آدمی ، سطح پیچیده ای از خودآگاهی مبتنی بر ارزیابی راست و درست آموزه های خود ( بر پایه ی شاخص های بنیادین گفته شده ) و توانایی کاربرد دلسوزانه ی این دانش و بصیرت خردمندانه ( عقلانی ) و روحی درباره ی خود و دیگران.
دستیابی به پختگی ( بالیدگی ) در میانسالی ، سبب هویدا شدن درونمایه ( ظرفیت ) و شایستگی ( قابلیت ) خردمندی آدمیان می شود. آدمیان خردمند از گذشته ی خود درس های فراوانی آموخته اند و به گونه ی کامل در صحنه های زندگی حضور دارند.
همچنین این آدم ها در زندگی به این اندازه از توانمندی دست یافته اند که بتوانند آینده را تا اندازه ی زیادی پیش بینی کنند و برای گسترش و ژرفابخشی به چشم انداز سلامتی ، کامیابی ، شادی و آرامش شان ، تصمیم گیری های ضروری را برگزینند.
به بیان دیگر ، در این آدمیان ، فلسفه ای نوین از زندگی پدید می آید که به درک و پذیرشی نو درباره ی جایگاه فرد در مرتبه ی هستی آدمی می انجامد.
گاه این گذار با بحران ، بی قراری ، سردرگمی و آشفتگی همراه می شود که بدان « بحران میانسالی » می گویند. به یاری پروردگار بخشنده ی مهربان ، درباره ی این بحران فراگیر خواهم نوشت.
*روانپزشک و درمانگر مشکلات جنسی ، زناشویی و خانوادگی